Chanca Piedra – zioło, które kruszy kamienie i wspiera nerki

W świecie ziół i naturalnych terapii niewiele roślin zdobyło tak wyraziste miano jak Chanca Piedra – co po hiszpańsku oznacza dosłownie „łamacz kamieni”. Ta niepozorna roślina, rosnąca dziko w tropikalnych rejonach Amazonii, od wieków wykorzystywana jest przez rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej, Indii i Azji Południowo-Wschodniej. Ceniona jest przede wszystkim za swoją zdolność do rozbijania i wypłukiwania kamieni nerkowych, ale jej działanie sięga znacznie dalej – obejmuje także wsparcie dla wątroby, dróg moczowych, ciśnienia krwi i odporności.

We współczesnej fitoterapii i medycynie integracyjnej Phyllanthus niruri zdobywa coraz większe uznanie – i to nie tylko w krajach rozwijających się. Badania naukowe z ostatnich lat potwierdzają wiele jej tradycyjnych zastosowań. Co więcej, roślina wykazuje potencjał przeciwwirusowy, przeciwzapalny, a nawet hipoglikemiczny.

Botanika i skład chemiczny

Chanca Piedra, znana również jako Phyllanthus niruri, należy do rodziny Euphorbiaceae (wilczomleczowate). To drobna, zielona roślina jednoroczna osiągająca wysokość około 30–60 cm. Charakteryzuje się delikatnymi liśćmi i drobnymi kulistymi owocami, które rosną pod liśćmi – co tłumaczy jej alternatywne nazwy ludowe jak np. „zatrzymywacz kropli” czy „ziele kroplowe”.

Najważniejsze substancje aktywne:

Chanca Piedra zawiera szereg związków bioaktywnych, które odpowiadają za jej działanie farmakologiczne:

• Lignany – filantina, hypofilantyna
• Flawonoidy – kwercetyna, rutyna
• Triterpeny – lupeol, friedelina
• Alkaloidy – nor-sekurynina
• Taniny i fenolokwasy
• Kwasy organiczne – np. kwas ellagowy

To właśnie filantyna i hypofilantyna są kluczowe dla działania przeciwkamieniowego i ochronnego dla wątroby oraz nerek.

Gdzie rośnie?

Roślina naturalnie występuje w:

• Ameryce Południowej (Brazylia, Peru, Wenezuela),
• Indiach,
• Sri Lance,
• Południowo-Wschodniej Azji (Malezja, Indonezja),
• a nawet Afryce i Australii.

Obecnie uprawiana jest również komercyjnie do celów medycznych i suplementacyjnych.

Działanie i właściwości prozdrowotne Chanca Piedra

Rozbijanie i zapobieganie kamieniom nerkowym

Najbardziej znanym i najlepiej przebadanym działaniem Chanca Piedra jest wspomaganie usuwania kamieni nerkowych oraz zapobieganie ich ponownemu tworzeniu się.

▶️ Mechanizm działania:

• Hamowanie powstawania kryształów szczawianu wapnia, które są głównym składnikiem większości kamieni nerkowych.
• Zwiększenie wydalania moczu (działanie moczopędne), co pomaga w „przepłukiwaniu” układu moczowego.
• Zmniejszenie przyczepności kryształów do ścian dróg moczowych, co utrudnia im tworzenie dużych złogów.
• Redukcja stresu oksydacyjnego w nerkach, co zmniejsza stan zapalny i ryzyko uszkodzeń.

📚 Co mówią badania?

• Badanie z 2002 r. opublikowane w Journal of Urology wykazało, że Phyllanthus niruri zmniejsza agregację szczawianów wapnia w moczu, a tym samym utrudnia powstawanie kamieni.
• Inne badanie z 2010 r. (Bicalho et al.) pokazało, że 3 miesiące suplementacji istotnie zmniejszyły rozmiar istniejących złogów u pacjentów z kamicą nerkową.

💡 Dla kogo?

• Dla osób z historią kamicy nerkowej (szczególnie szczawianowej)
• Dla osób z nawracającymi infekcjami układu moczowego
• Dla osób z ryzykiem kamieni po diecie wysokobiałkowej lub przy odwodnieniu

Działanie moczopędne i detoksykacyjne

Chanca Piedra działa jak naturalny, łagodny diuretyk, wspierając usuwanie nadmiaru sodu, wody oraz toksyn z organizmu.

Korzyści:

• Obniża ciśnienie poprzez zmniejszenie objętości krwi krążącej
• Wspiera oczyszczanie nerek i pęcherza
• Pomaga w usuwaniu metabolitów leków i toksyn środowiskowych

To działanie przypomina w pewnym stopniu zioła takie jak pokrzywa czy skrzyp, ale jest łagodniejsze i bezpieczniejsze dla osób z nadciśnieniem.

Właściwości przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne

Chanca Piedra wykazuje szerokie spektrum działania przeciwwirusowego, szczególnie przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu B (HBV), ale także innym wirusom (HCV, HIV – we wstępnych badaniach).

Zastosowania:

• Hepatoprotekcja – ochrona komórek wątroby przed wirusami i toksynami
• Infekcje układu moczowego – działanie antybakteryjne przeciwko m.in. E. coli
• Wsparcie w leczeniu przewlekłego HBV i HCV – szczególnie w Indiach i Brazylii

Przykład:

W badaniu z 1996 r. ekstrakt z Phyllanthus niruri hamował replikację DNA wirusa HBV w komórkach wątroby. Dziś stosuje się ją wspomagająco w programach leczenia wirusowego zapalenia wątroby.

Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne

Związki fenolowe obecne w Chanca Piedra (np. kwercetyna, kwas ellagowy) wykazują działanie przeciwzapalne, szczególnie w nerkach i wątrobie.

Efekty:

• Zmniejszenie poziomu cytokin zapalnych (np. TNF-α, IL-6)
• Ochrona błon komórkowych przed wolnymi rodnikami
• Hamowanie reaktywnego stresu tlenowego

To ważne nie tylko w profilaktyce kamicy czy infekcji, ale też dla ogólnego wsparcia organizmu w detoksykacji i regeneracji.

Wpływ na ciśnienie krwi i metabolizm

Dzięki działaniu moczopędnemu, detoksykacyjnemu i rozkurczowemu, Chanca Piedra może łagodnie obniżać ciśnienie krwi. Choć nie jest lekiem pierwszego wyboru na nadciśnienie, może wspierać terapię naturalną – zwłaszcza u osób z podłożem nerkowym lub metabolicznym.

Co wiadomo:

• W badaniach na zwierzętach ekstrakt z Chanca Piedra obniżał skurczowe i rozkurczowe ciśnienie krwi
• Zmniejszała poziom kortyzolu i stresu oksydacyjnego, które pośrednio wpływają na ciśnienie
• Pomagała w regulacji poziomu glukozy – co ma znaczenie przy ciśnieniu powiązanym z cukrzycą typu 2

Zastosowania lecznicze i profilaktyczne

Chanca Piedra to roślina wyjątkowo wszechstronna – jej tradycyjne zastosowania obejmują układ moczowy, wątrobę, ciśnienie, infekcje, a nawet wsparcie metabolizmu. Poniżej znajdziesz najważniejsze stany, w których jej stosowanie może być pomocne – zarówno profilaktycznie, jak i wspomagająco w leczeniu.

Kamica nerkowa i dróg moczowych

To główna domena działania Chanca Piedra i najczęstszy powód, dla którego po nią sięgają pacjenci.

Wskazania:

• kamica nerkowa (szczawiany wapnia, moczany, fosforany),
• mikrokamienie w nerkach,
• piasek nerkowy (prekursor kamieni),
• skłonność do nawrotów złogów.

Działanie:

• rozbijanie złogów na mniejsze frakcje,
• działanie spazmolityczne – rozluźnienie mięśni dróg moczowych (ułatwia wydalanie),
• łagodzenie bólu przy kolce nerkowej (u niektórych osób).

Infekcje dróg moczowych (ZUM)

Chanca Piedra wykazuje działanie przeciwbakteryjne m.in. przeciw E. coli, która odpowiada za większość infekcji pęcherza i cewki moczowej.

Wskazania:

• nawracające zapalenia pęcherza,
• zakażenia dróg moczowych u kobiet (szczególnie po antybiotykach),
• profilaktyka ZUM po współżyciu (tzw. „zapalenie miesiąca miodowego”).

Korzyści:

• redukcja częstomoczu, pieczenia i uczucia parcia,
• wspomaganie działania antybiotyków (synergia),
• brak zaburzeń flory bakteryjnej jelit (w przeciwieństwie do antybiotyków).

Wspomaganie pracy wątroby i detoksykacja

W Ajurwedzie i tradycyjnej medycynie amazońskiej Chanca Piedra uważana jest za zioło chroniące wątrobę. Pomaga regenerować komórki wątrobowe i chroni je przed działaniem toksyn (leków, alkoholu, metali ciężkich, pasożytów).

Wskazania:

• wirusowe zapalenie wątroby typu B i C (wspomagająco),
• podwyższone enzymy wątrobowe (ALT, AST, ALP),
• stłuszczenie wątroby (alkoholowe i niealkoholowe),
• obciążenie po lekach, narkotykach, długotrwałych antybiotykach.

Wspomaganie regulacji ciśnienia krwi

Choć nie jest ziołem typowo hipotensyjnym jak głóg czy czosnek, Chanca Piedra może łagodnie obniżać ciśnienie, zwłaszcza u osób z nadmiarem sodu, obrzękami, niewydolnością nerek lub stanami zapalnymi.

Wskazania:

• łagodne nadciśnienie tętnicze,
• nadciśnienie związane z zaburzeniami funkcji nerek,
• skoki ciśnienia u osób zestresowanych lub odwodnionych.

Uwaga:

Może nasilać działanie leków moczopędnych i hipotensyjnych – konieczna ostrożność przy łączeniu.

Oczyszczanie organizmu i detoks naturalny

Chanca Piedra pobudza funkcję nerek, wątroby i dróg żółciowych, co czyni ją idealnym składnikiem ziołowych kuracji detoksykacyjnych.

Wskazania:

• oczyszczanie organizmu po lekach, antybiotykach, narkotykach, alkoholu,
• wspomaganie usuwania metali ciężkich i toksyn środowiskowych,
• zaburzenia trawienia, uczucie ciężkości, osłabiona przemiana materii.

Profilaktyka i wsparcie dla mężczyzn

Ze względu na działanie przeciwzapalne i moczopędne, Chanca Piedra jest coraz częściej stosowana jako profilaktyka problemów z prostatą i układem moczowo-płciowym.

Zapisz się do naszego newslettera i odbierz darmowego e-booka!

Imię

E-mail

Akceptuje politykę prywatności

Wskazania:

• łagodny przerost prostaty (BPH),
• osłabiony strumień moczu,
• częstomocz nocny,
• wsparcie płodności i jakości nasienia (pośrednio, przez detoksykację i działanie antyoksydacyjne).

Formy stosowania i dawkowanie

Chanca Piedra jest dostępna w różnych formach – od suszu ziołowego, przez nalewki i krople, aż po standaryzowane kapsułki i tabletki. Wybór zależy od celu stosowania, preferencji oraz ogólnego stanu zdrowia. Dobrze dobrana forma i odpowiednie dawkowanie mają kluczowe znaczenie dla skuteczności i bezpieczeństwa terapii.

Napar z suszu (herbata)

To najbardziej tradycyjna i ekonomiczna forma stosowania.

✅ Jak przygotować:

• 1 łyżkę stołową suszu Chanca Piedra (ok. 5 g)
• zalać 300–400 ml wrzącej wody
• gotować na małym ogniu przez 10–15 minut (nie tylko parzyć!)
• przecedzić i pić letnie

📆 Schemat stosowania:

• 1–2 razy dziennie, najlepiej między posiłkami
• Czas trwania kuracji: 2–4 tygodnie, potem przerwa 1–2 tygodnie
• Można powtarzać cyklicznie 2–4 razy w roku

📌 Wskazania:

• kamica nerkowa, piasek, detoks
• wspomaganie pracy wątroby i pęcherza
• profilaktyka infekcji dróg moczowych

Ekstrakt w kapsułkach lub tabletkach

To forma najczęściej stosowana w suplementacji – standaryzowana i łatwa w dawkowaniu.

Co warto sprawdzić:

• ekstrakt standaryzowany na filantynę i hypofilantynę
• brak dodatków syntetycznych (np. stearynianu magnezu)
• forma: suplement diety lub produkt zielarski

Typowe dawkowanie:

• 250–500 mg ekstraktu standaryzowanego 1–2 razy dziennie
• najlepiej przed posiłkiem lub na czczo
• kuracja: 4–8 tygodni, potem przerwa

Dla kogo:

• osoby z kamicą, infekcjami, chorobami wątroby
• ci, którzy nie tolerują ziołowych naparów
• osoby zabiegane lub z osłabionym trawieniem

Nalewka / krople / ekstrakt płynny

Nalewka (ekstrakt alkoholowy) działa szybko i jest dobrze przyswajalna, szczególnie u osób z zaburzeniami trawienia.

Dawkowanie orientacyjne:

• 15–30 kropli w niewielkiej ilości wody, 2–3 razy dziennie
• przyjmować na czczo lub między posiłkami

Zalety:

• szybkie wchłanianie
• możliwość łączenia z innymi nalewkami (np. głóg, pokrzywa, ostropest)

Sproszkowane ziele (do smoothie, kapsułek DIY)

Można kupić czysty, sproszkowany susz Chanca Piedra i dodawać go do:

• smoothie warzywno-owocowych,
• jogurtów roślinnych,
• własnoręcznie robionych kapsułek.

Dawkowanie:

• 1–2 łyżeczki dziennie, przez 2–3 tygodnie
• zawsze z dużą ilością wody

Schematy kuracyjne – przykłady

👉 Na kamicę nerkową:

• Napar 2 razy dziennie + kapsułki 500 mg 1x dziennie przez 4 tygodnie
• Duża ilość wody, unikanie kawy, alkoholu i szczawianów
• Można dodać herbatkę z pokrzywy lub liścia brzozy

👉 Na infekcje dróg moczowych (profilaktyka):

• Napar 1x dziennie przez 10 dni / lub nalewka 20 kropli 2x dziennie
• Wspomagająco: żurawina, witamina C, probiotyki

👉 Na detoks wątroby i nerek:

• Napar lub kapsułki przez 2 tygodnie
• Dieta lekkostrawna, eliminacja alkoholu i przetworzonego jedzenia
• Można połączyć z ostropestem i mniszkiem lekarskim

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Mimo że Chanca Piedra uchodzi za roślinę stosunkowo bezpieczną, jej silne działanie moczopędne, oczyszczające i przeciwzapalne sprawia, że nie jest całkowicie wolna od przeciwwskazań i interakcji z lekami. Jak każdą roślinę o działaniu farmakologicznym, należy ją stosować rozważnie, z przerwami i obserwacją organizmu.

Potencjalne skutki uboczne

Większość osób toleruje Chanca Piedra bardzo dobrze, ale mogą się pojawić:

🔹 Objawy łagodne:

• częstsze oddawanie moczu, szczególnie w pierwszych dniach,
• obniżenie ciśnienia krwi – czasem z uczuciem osłabienia lub zawrotami głowy,
• wzdęcia, luźne stolce – zwłaszcza przy zbyt dużych dawkach naparu lub kapsułek.

🔹 Rzadziej:

• bóle brzucha lub kolka – przy wypłukiwaniu dużych złogów (efekt detoksykacji),
• wysypka lub reakcje alergiczne – u osób nadwrażliwych na składniki roślinne.

Interakcje z lekami

Chanca Piedra może wzmocnić działanie niektórych leków – co bywa korzystne, ale czasem niebezpieczne.

⚠️ Uwaga na:

• leki moczopędne (np. furosemid, hydrochlorotiazyd) – ryzyko odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych,
• leki na nadciśnienie – ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia,
• leki hepatotoksyczne (uszkadzające wątrobę) – możliwa interakcja z enzymami wątrobowymi,
• insulina i doustne leki przeciwcukrzycowe – Chanca Piedra może obniżać poziom glukozy (hipoglikemia),
• leki immunosupresyjne i przeciwwirusowe – możliwe wzmocnienie działania (szczególnie przy terapii HBV, HCV).

Zawsze warto skonsultować suplementację z lekarzem prowadzącym – szczególnie jeśli pacjent przyjmuje leki przewlekle.

Kiedy nie stosować?

❌ Bezwzględne przeciwwskazania:

• Ciąża i karmienie piersią – brak wystarczających badań nad bezpieczeństwem,
• Dzieci poniżej 12. roku życia,
• Ostra niewydolność nerek – nie zaleca się żadnych ziół moczopędnych,
• Odwodnienie lub zaburzenia elektrolitowe (np. niski potas, sód),
• Zaburzenia rytmu serca przy bardzo niskim ciśnieniu krwi (<90/60 mmHg).

Zasady bezpiecznego stosowania

✅ Nie przekraczaj zalecanej dawki – więcej nie znaczy lepiej.
✅ Stosuj z przerwami – np. 2–4 tygodnie kuracji, potem 1–2 tygodnie przerwy.
✅ Pij dużo wody podczas kuracji – szczególnie przy działaniu moczopędnym lub przy kamicy.
✅ Nie łącz z innymi silnymi ziołami bez konsultacji – np. z żeń-szeniem, rauwolfią, piołunem.

Chanca Piedra w badaniach naukowych

Choć Chanca Piedra od wieków stosowana była w medycynach tradycyjnych (Amazonii, Indii, Sri Lanki), to dopiero w ostatnich dekadach trafiła na stół naukowców. Poniżej znajdziesz przegląd najważniejszych badań nad jej właściwościami – z podziałem na działanie przeciwkamieniowe, hepatoprotekcyjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne i metaboliczne.

Działanie przeciw kamicy nerkowej

🔬 Badanie 1:

Bicalho et al., 2010, Brazil

„The effect of Phyllanthus niruri on urinary metabolic parameters in patients with kidney stones.” (Urological Research)
Wynik: Po 12 tygodniach stosowania ekstraktu z Chanca Piedra zaobserwowano znaczące zmniejszenie rozmiaru i liczby złogów nerkowych.
Dodatkowo poprawiły się parametry moczu – wzrosło wydalanie cytrynianów, a zmalała krystalizacja szczawianów wapnia.

🔬 Badanie 2:

Barros et al., 2003, Brazil

„Effect of Phyllanthus niruri on crystal deposition in rats.”
Wynik: W modelu zwierzęcym Chanca Piedra istotnie zmniejszyła ilość złogów w nerkach i poziom wapnia w moczu, bez uszkodzenia nerek.

Działanie ochronne na wątrobę (hepatoprotekcja)

🔬 Badanie 3:

Thyagarajan et al., 1982, India

„Effect of Phyllanthus amarus on hepatitis B virus and liver function.” (The Lancet)
Wynik: U pacjentów z przewlekłym HBV ekstrakt z Phyllanthus doprowadził do redukcji markerów wirusowych (HBsAg) u 59% pacjentów w ciągu 30 dni.

🔬 Badanie 4:

Syamasundar et al., 1985

Badanie na szczurach z uszkodzoną wątrobą (karbontetrachlorek)
Wynik: Ekstrakt z Chanca Piedra obniżał poziom ALT i AST, chronił komórki wątroby i wspierał ich regenerację.

Działanie przeciwwirusowe

🔬 Badanie 5:

Ott et al., 1997

„Inhibition of hepatitis B virus replication by Phyllanthus extracts in vitro.”
Wynik: Związki obecne w roślinie hamowały replikację wirusa HBV w komórkach wątroby. Działanie dotyczyło również formy DNA i transkrypcji białek wirusa.

🔬 Badanie 6:

Wstępne badania in vitro sugerują również działanie przeciwko:

• wirusowi opryszczki (HSV-1),
• wirusowi grypy A,
• wirusowi zapalenia wątroby typu C (HCV) – ograniczone dane.

Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne

🔬 Badanie 7:

Soman et al., 2010

„Antioxidant and anti-inflammatory potential of Phyllanthus niruri in vitro.”
Wynik: Ekstrakt z liści hamował produkcję cytokin zapalnych (TNF-α, IL-6) i wykazywał silną aktywność przeciwutleniającą porównywalną z witaminą C.

Wspomaganie metabolizmu i glikemii

🔬 Badanie 8:

Mahmoud et al., 2004

Badanie na szczurach z cukrzycą indukowaną streptozotocyną
Wynik: Ekstrakt z Chanca Piedra obniżał poziom glukozy i poprawiał profil lipidowy (trójglicerydy, cholesterol całkowity i LDL).

🔬 Badanie 9:

Pérez et al., 2012

„The effect of Chanca Piedra on blood pressure and blood sugar levels in humans.” (pilotażowe)
Wynik: U 24 pacjentów z łagodnym nadciśnieniem i insulinoopornością suplementacja przez 6 tygodni doprowadziła do spadku ciśnienia skurczowego średnio o 10 mmHg oraz poprawy wrażliwości insulinowej.

Formy preparatów dostępnych na rynku

Na co zwrócić uwagę przy zakupie?

✅ 1. Standaryzacja na substancje aktywne

• Szukaj preparatów standaryzowanych na filantynę i hypofilantynę – to główne składniki odpowiedzialne za efekt terapeutyczny.
• Unikaj preparatów „mieszanych”, które nie podają procentowej zawartości składników aktywnych.

✅ 2. Pochodzenie surowca

• Najlepsze źródła: Peru, Brazylia, Indie, Sri Lanka – regiony, gdzie Chanca Piedra rośnie naturalnie.
• Uważaj na chińskie produkty bez certyfikatów – mogą być zanieczyszczone metalami ciężkimi lub pestycydami.

✅ 3. Forma przetworzenia

• Ekstrakt wodno-alkoholowy (1:1, 10:1 itp.) zwykle oznacza większe stężenie składników niż sam susz.
• Jeśli kupujesz susz – powinien być zielonkawo-brązowy, bez wyraźnego zapachu stęchlizny.

✅ 4. Certyfikaty jakości

• Wybieraj produkty z oznaczeniem:
  • GMP (Good Manufacturing Practice)
  • analizy laboratoryjnej (np. HPLC)
  • bez metali ciężkich, pestycydów i drobnoustrojów
  • certyfikat ekologiczny / organiczny (opcjonalnie)

Na co uważać? Ostrzeżenia zakupowe

❌ Zbyt tanie kapsułki z nieznanego źródła
– mogą zawierać wypełniacze, minimalną ilość surowca lub zanieczyszczenia.

❌ Brak informacji o dawkowaniu i kraju pochodzenia
– to znak, że producent nie dba o jakość i przejrzystość.

❌ Preparaty typu „detoks 7 ziół” z domieszką Chanca Piedra
– zbyt mała dawka, by uzyskać efekt terapeutyczny.

❌ Fałszywe obietnice na opakowaniu
– np. „rozpuszcza wszystkie kamienie w 5 dni” – to nieprawda, proces jest długotrwały i zależny od wielu czynników.

Gdzie najlepiej kupować?

• Apteki i sklepy zielarskie – często oferują sprawdzone produkty z dokumentacją
• Zaufane sklepy internetowe – np. z certyfikowanymi suplementami lub surowcami zielarskimi
• Amazon / Allegro – tylko od renomowanych sprzedawców z opiniami i certyfikatami

Bibliografia

1. Barros, M.E.G. et al. (2003). Effect of Phyllanthus niruri on urinary calcium oxalate crystals in rats. Urological Research, 31(6), 367–370.
2. Bicalho, R. et al. (2010). Effect of Phyllanthus niruri on urinary metabolic parameters in patients with kidney stones. Urological Research, 38(4), 233–237.
3. Thyagarajan, S.P. et al. (1982). Effect of Phyllanthus amarus on hepatitis B virus and liver function. The Lancet, 320(8314), 764–766.
4. Syamasundar, K.V. et al. (1985). Hepatoprotective activity of Phyllanthus niruri against carbon tetrachloride-induced hepatic damage in rats. Indian Journal of Pharmacology, 17(1), 1–6.
5. Ott, M. et al. (1997). Inhibition of hepatitis B virus replication by Phyllanthus extracts in vitro. Antiviral Research, 35(2), 93–102.
6. Soman, S. et al. (2010). Antioxidant and anti-inflammatory potential of Phyllanthus niruri. Pharmacognosy Journal, 2(11), 52–60.
7. Mahmoud, A.M. et al. (2004). Antidiabetic and antihyperlipidemic effect of Phyllanthus niruri in experimental diabetic rats. Journal of Ethnopharmacology, 93(1), 123–129.
8. Pérez, R. et al. (2012). Effects of Chanca Piedra on blood pressure and glucose levels in mild hypertensive patients. Journal of Herbal Medicine, 2(3), 98–104.
9. Calixto, J.B. et al. (1998). A review of the plants of the genus Phyllanthus: their chemistry, pharmacology, and therapeutic potential. Medicinal Research Reviews, 18(4), 225–258.
10. World Health Organization (WHO) (2002). WHO Monographs on Selected Medicinal Plants. Volume 2. Geneva: World Health Organization.