Migrena — przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia

Migrena — przyczyny, objawy i skuteczne metody leczenia

Migrena to znacznie więcej niż zwykły ból głowy. To przewlekła i często bardzo dokuczliwa choroba neurologiczna, która wpływa na codzienne życie milionów ludzi na całym świecie. Szacuje się, że w Polsce na migrenę cierpi nawet 8 milionów osób, z czego większość stanowią kobiety. Charakterystyczne, nawracające napady bólu głowy, nudności, nadwrażliwość na światło i dźwięki potrafią skutecznie wyłączyć z normalnego funkcjonowania na wiele godzin, a nawet dni.

W ostatnich latach migrena zyskała większe zainteresowanie środowiska medycznego, a rozwój terapii i lepsze zrozumienie mechanizmów jej powstawania daje nadzieję wielu pacjentom.

Czym jest migrena?

Migrena to przewlekła choroba układu nerwowego charakteryzująca się napadowym bólem głowy o umiarkowanym lub silnym nasileniu. W odróżnieniu od zwykłego bólu głowy, migrena często występuje jednostronnie, pulsuje i nasila się przy wysiłku fizycznym. Bólowi zwykle towarzyszą inne objawy: nudności, wymioty, światłowstręt, fonofobia oraz zaburzenia widzenia.

Wyróżnia się kilka typów migreny:

• Migrena bez aury – najczęstsza forma, przebiegająca bez wcześniejszych objawów neurologicznych.
• Migrena z aurą – charakteryzuje się występowaniem objawów takich jak zaburzenia widzenia, mowy czy czucia na kilkanaście minut do godziny przed bólem głowy.
• Migrena przewlekła – kiedy objawy występują przez 15 lub więcej dni w miesiącu.
• Migrena oczna – z dominującymi zaburzeniami widzenia.
• Migrena brzuszna – częściej u dzieci, objawia się bólami brzucha i nudnościami.

Migrena należy do tzw. pierwotnych bólów głowy, czyli takich, które nie są spowodowane innymi chorobami czy urazami.

Przyczyny i czynniki wywołujące migrenę

Dokładna przyczyna migreny nie została do końca poznana, jednak wiadomo, że na jej rozwój wpływają zarówno czynniki genetyczne, hormonalne, środowiskowe, jak i neurologiczne. Obecnie uważa się, że migrena związana jest z nieprawidłową aktywnością mózgu i nadwrażliwością układu nerwowego na bodźce zewnętrzne i wewnętrzne.

Czynniki genetyczne

Występowanie migreny często ma podłoże rodzinne. Osoby, których rodzice cierpieli na migrenę, mają większe ryzyko zachorowania — szczególnie, gdy chorują oboje rodzice.

Hormonalne

U kobiet migrena często nasila się w okresie dojrzewania, miesiączki, ciąży czy menopauzy. Wahania poziomu estrogenów mogą prowokować ataki. U niektórych kobiet objawy zanikają po menopauzie.

Środowiskowe

Do najczęstszych czynników środowiskowych należą:

• przewlekły stres,
• przemęczenie,
• brak snu lub zbyt długi sen,
• zmiany ciśnienia atmosferycznego,
• hałas, intensywne światło, ostre zapachy,
• zmiany rytmu dnia (tzw. efekt weekendowy).

Pokarmowe

Niektóre produkty mogą być wyzwalaczem migreny, m.in.:

• czekolada,
• sery dojrzewające (bogate w tyraminę),
• alkohol (zwłaszcza czerwone wino),
• kofeina (zarówno nadmiar, jak i nagły jej niedobór),
• glutaminian sodu (częsty w żywności przetworzonej),
• sztuczne słodziki (aspartam).

Leki i używki

Niektóre środki antykoncepcyjne, leki hormonalne, nadużywanie leków przeciwbólowych (tzw. ból głowy z odbicia), nikotyna czy środki rozszerzające naczynia również mogą prowokować ataki.

Neurologiczne mechanizmy migreny

Współczesna medycyna wskazuje na:

• nieprawidłową aktywność pnia mózgu,
• zaburzenia funkcji układu serotoninergicznego,
• aktywację nerwu trójdzielnego,
• zapalenie neurogenne wokół naczyń mózgowych.

Objawy migreny

Napad migrenowy składa się zwykle z kilku faz:

Faza prodromalna

Pojawia się nawet na 1–2 dni przed bólem. Objawy:

• zmęczenie,
• drażliwość,
• senność lub bezsenność,
• wzmożony apetyt (np. na słodycze),
• wrażliwość na światło,
• sztywność karku,
• obniżony nastrój.

Aura (nie zawsze występuje)

Najczęściej to zaburzenia widzenia: błyski, mroczki, zygzaki, ograniczenie pola widzenia. Mogą też wystąpić:

• trudności w mówieniu,
• drętwienie kończyn, ust lub twarzy,
• zawroty głowy,
• trudności z koncentracją.

Atak bólu

• jednostronny, pulsujący ból głowy,
• nasilający się przy aktywności fizycznej,
• trwa od 4 do 72 godzin,
• nudności, wymioty,
• światłowstręt, fonofobia,
• wrażliwość na zapachy.

Faza postdromalna

Po ustąpieniu bólu pacjent może odczuwać przez 1–2 dni:

• zmęczenie,
• spowolnienie myślenia,
• trudności z koncentracją,
• senność lub bezsenność,
• uczucie „pustki w głowie”.

Diagnostyka migreny

Podstawą diagnozy migreny jest dokładny wywiad lekarski. Istotne są:

• częstotliwość, lokalizacja i charakter bólu,
• objawy towarzyszące,
• czas trwania i sposób ustępowania bólu,
• czynniki wyzwalające.

Pomocne bywają:

• dzienniczek migrenowy,
• skale oceny bólu.

Badania obrazowe (rezonans, tomografia) są wykonywane w przypadku nietypowego przebiegu, nagłych zmian w charakterze bólów głowy, podejrzenia guzów, tętniaków, infekcji lub innych poważnych schorzeń neurologicznych.

Leczenie migreny

Leczenie migreny dzieli się na:

• doraźne — przerwanie trwającego napadu,
• profilaktyczne — zmniejszanie liczby i siły ataków.

Leczenie doraźne

• Leki przeciwbólowe OTC: ibuprofen, paracetamol, kwas acetylosalicylowy.
• Tryptany: sumatryptan, zolmitryptan, eletriptan — leki specyficzne dla migreny.
• Leki przeciwwymiotne: metoklopramid, domperidon.
• Leki złożone: połączenie przeciwbólowych i przeciwwymiotnych.
• Odpoczynek w ciemnym, cichym pomieszczeniu.
• Okłady chłodzące na czoło i kark.

Leczenie profilaktyczne

Stosuje się je przy częstych i ciężkich migrenach:

• Beta-blokery: propranolol, metoprolol.
• Leki przeciwpadaczkowe: topiramat, kwas walproinowy.
• Antagoniści CGRP: nowoczesna terapia biologiczna.
• Blokady nerwu potylicznego.
• Suplementacja: magnez, witamina B2 (ryboflawina), koenzym Q10, melatonina.
• Techniki relaksacyjne: psychoterapia, biofeedback, joga.

Innowacyjne terapie

W ostatnich latach pojawiły się nowe leki celowane, blokujące działanie peptydu CGRP (calcitonin gene-related peptide), który odgrywa kluczową rolę w mechanizmach migreny.

Zapisz się do naszego newslettera i odbierz darmowego e-booka!

Imię

E-mail

Akceptuje politykę prywatności

Do takich leków należą:

• erenumab,
• galcanezumab,
• fremanezumab.

Naturalne i domowe sposoby na migrenę

Naturalne metody mogą wspomagać terapię farmakologiczną:

• Dieta eliminacyjna: identyfikacja i unikanie wyzwalaczy.
• Zioła: złocień maruna, imbir, waleriana.
• Suplementy: magnez (zwłaszcza w formie cytrynianu lub taurynianu), witamina B2, koenzym Q10.
• Higiena snu: stałe godziny snu, unikanie drzemek.
• Techniki relaksacyjne: medytacja, trening oddechowy, aromaterapia.
• Akupunktura: u części pacjentów redukuje częstotliwość ataków.
• Ćwiczenia fizyczne: regularna aktywność obniża podatność na migrenę.

Migrena a styl życia

Przy migrenie kluczowa jest rutyna:

• regularne pory posiłków,
• unikanie odwodnienia,
• umiarkowana aktywność fizyczna,
• ograniczenie stresu,
• dzienniczek migrenowy pozwala lepiej kontrolować wyzwalacze.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Natychmiastowa konsultacja lekarska jest konieczna, gdy:

• bóle głowy pojawiają się nagle i są wyjątkowo silne („ból piorunujący”),
• występują zaburzenia mowy, widzenia, niedowłady,
• migreny stają się coraz częstsze lub mają inny charakter,
• pojawiają się po 50. roku życia,
• występuje utrata przytomności, gorączka, sztywność karku.