Pasożyty – cisi intruzi w organizmie człowieka

Pasożyty – cisi intruzi w organizmie człowieka

Pasożyty u ludzi to problem znacznie powszechniejszy, niż się wydaje. Choć często kojarzymy zakażenia pasożytnicze z krajami tropikalnymi i brakiem higieny, tak naprawdę mogą one dotknąć każdego z nas, niezależnie od miejsca zamieszkania czy stylu życia. Pasożyty to cisi intruzi, którzy przez długi czas potrafią bytować w ludzkim organizmie, nie dając wyraźnych objawów, a mimo to osłabiając zdrowie.

Co to są pasożyty?

Pasożyty to organizmy, które żyją kosztem innego organizmu, tzw. żywiciela. Pobierają z niego substancje odżywcze, mogą uszkadzać tkanki i osłabiać układ odpornościowy. U ludzi spotykamy zarówno pasożyty zewnętrzne (ektopasożyty), jak i wewnętrzne (endopasożyty).

Ektopasożyty to m.in. wszy, pchły, kleszcze czy świerzbowce, bytujące na skórze człowieka.

Endopasożyty żyją wewnątrz organizmu i obejmują:

• robaki obłe: glista ludzka, owsiki, węgorek jelitowy,
• płazińce: tasiemce, przywry,
• pierwotniaki: lamblia, toksoplazma, pełzak czerwonki,
• pasożyty krwi: np. zarodziec malarii.

Jak można zarazić się pasożytami?

Zakażenia pasożytami przenoszą się wieloma drogami. Do najczęstszych należą:

1. Zanieczyszczona żywność i woda

Spożycie niedogotowanego mięsa, surowych ryb, nieumytych warzyw i owoców może prowadzić do zakażenia. Glista ludzka, tasiemce czy lamblie często trafiają do organizmu właśnie tą drogą.

2. Kontakt ze zwierzętami

Pasożyty często przenoszone są przez zwierzęta domowe. Koty mogą być nosicielami toksoplazmozy, a psy różnych rodzajów tasiemców. Kontakt z odchodami zwierząt lub nieodrobaczenie pupili zwiększa ryzyko zakażenia pasożytami u ludzi.

3. Kontakt bezpośredni z człowiekiem

Szczególnie łatwo dochodzi do zakażenia owsikami. Jaja pasożyta trafiają na ręce, pościel czy ubrania i łatwo się przenoszą wśród domowników, zwłaszcza wśród dzieci.

4. Inne drogi zakażenia

Niektóre pasożyty przenoszą się przez owady (np. malaria przez komary) lub mogą wnikać przez skórę (np. węgorek jelitowy podczas chodzenia boso po zanieczyszczonej ziemi).

Objawy pasożytów u ludzi

Objawy pasożytów są bardzo zróżnicowane i często trudne do jednoznacznego powiązania z infekcją. Mogą rozwijać się powoli, przez wiele miesięcy, zanim zostaną właściwie zdiagnozowane.

Typowe objawy zakażeń pasożytami:

• przewlekłe zmęczenie, senność,
• bóle brzucha, wzdęcia, zaburzenia trawienia,
• biegunki lub zaparcia,
• utrata masy ciała mimo prawidłowego odżywiania,
• anemia, niedobory żelaza i witamin,
• bóle głowy, migreny, problemy z koncentracją,
• zaburzenia snu, drażliwość, stany lękowe,
• świąd odbytu (szczególnie przy owsikach),
• wysypki skórne, pokrzywki, zmiany alergiczne.

Niektóre pasożyty mogą także powodować przewlekłe stany zapalne, pogorszenie odporności, zaostrzenie alergii i objawy neurologiczne.

Najczęstsze pasożyty u ludzi

Glista ludzka (Ascaris lumbricoides)

Do zakażenia dochodzi przez połknięcie jaj obecnych na nieumytej żywności lub w wodzie. Dorosłe osobniki mogą osiągać nawet 30 cm długości i bytują w jelicie cienkim. Objawy obejmują bóle brzucha, kaszel (gdy larwy wędrują przez płuca), osłabienie i reakcje alergiczne.

Owsiki (Enterobius vermicularis)

Bardzo częste u dzieci. Samice składają jaja w okolicy odbytu, co powoduje świąd, zwłaszcza w nocy. Zakażenie łatwo rozprzestrzenia się wśród domowników.

Tasiemce (Taenia spp.)

Dorosłe tasiemce mogą osiągać długość kilku metrów. Zakażenie następuje przez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa. Objawy obejmują bóle brzucha, zaburzenia wchłaniania i utratę masy ciała.

Lamblia (Giardia lamblia)

Pierwotniak, który prowadzi do biegunek, wzdęć i zaburzeń trawienia. Do zakażenia dochodzi przez wodę lub żywność. Przewlekła lamblioza może powodować niedobory żywieniowe i wyniszczenie.

Toksoplazmoza (Toxoplasma gondii)

Pasożyt często przenoszony przez koty i surowe mięso. U zdrowych osób zwykle przebiega bezobjawowo, ale może być groźny dla kobiet w ciąży oraz osób z osłabioną odpornością.

Diagnostyka pasożytów

Rozpoznanie zakażeń pasożytniczych wymaga odpowiednich badań laboratoryjnych. Do najczęściej stosowanych należą:

• Badanie kału na obecność jaj i cyst pasożytów – zwykle wykonuje się 3-krotnie dla większej wiarygodności.
• Wymaz z okolicy odbytu – podstawowe badanie w przypadku podejrzenia owsików.
• Badania serologiczne z krwi – wykrywają przeciwciała przeciw niektórym pasożytom (np. toksoplazmozie, włośnicy).
• Badania PCR – nowoczesne testy wykrywające DNA pasożytów.
• Badania obrazowe – w wybranych przypadkach (np. torbiele, zmiany wątroby, mózgu).

Wiele zakażeń pasożytniczych bywa jednak trudnych do wykrycia i wymaga konsultacji u specjalistów chorób pasożytniczych.

Leczenie pasożytów

Leczenie farmakologiczne

Najczęściej stosuje się leki przeciwpasożytnicze, takie jak:

• albendazol,
• mebendazol,
• pyrantel,
• metronidazol,
• prazikwantel.

Dobór leku i długość terapii zależą od gatunku pasożyta i stopnia zaawansowania zakażenia. Leczenie powinno być prowadzone pod nadzorem lekarza.

Naturalne leczenie pasożytów

Coraz więcej osób wspomaga leczenie farmakologiczne metodami naturalnymi. Do najczęściej stosowanych roślin i preparatów należą:

Zapisz się do naszego newslettera i odbierz darmowego e-booka!

Imię

E-mail

Akceptuje politykę prywatności

• pestki dyni,
• czosnek,
• olejek z oregano,
• piołun,
• wrotycz,
• kora pau d’arco,
• czarny orzech.

Zioła te wykazują działanie przeciwpasożytnicze, wspierają oczyszczanie organizmu i wzmacniają odporność. Należy jednak stosować je ostrożnie i najlepiej po konsultacji z fitoterapeutą lub lekarzem.

Profilaktyka zakażeń pasożytniczych

• dokładne mycie rąk,
• mycie owoców i warzyw,
• unikanie surowego mięsa i ryb,
• przegotowana woda pitna,
• regularne odrobaczanie zwierząt domowych,
• dbałość o higienę osobistą.

Przestrzeganie zasad higieny i zdrowej diety znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia pasożytami.

Pasożyty a odporność i przewlekłe choroby

Przewlekłe zakażenia pasożytnicze osłabiają układ odpornościowy, prowadzą do zaburzeń metabolicznych, problemów z wchłanianiem składników odżywczych i przewlekłych stanów zapalnych. Coraz częściej badany jest ich wpływ na rozwój alergii, chorób autoimmunologicznych, zespołu przewlekłego zmęczenia, a nawet zaburzeń lękowych i depresji.